İSİMLERİ, SİLAHLARI, DİNLERİ

Amazonlar kız çocuklarını kendi törelerine göre yetiştirirlerdi yetiştirmesine, ama bu "eğitimin" kolay olduğunu kimse söyleyemez. Hayır, hayır; sadece savaş sanatını öğrenmenin zorluklarından söz etmiyorum; anlatmak istediğim kızlara uygulanan bir zorunlu eylem, yada ameliyat: Amazonlar kız çocuklarının sağ göğsünü -daha küçüklükten- keser, yerini ateş ile dağlarlardı. Bunu yapmalarındaki başlıca amaç ise en fazla kullandıkları savaş aleti olan yayı rahat gerebilmeleriydi. Zaten Anadolu'da kullanılan çok eski bir dilden gelen isimleri, "A"= yok anlamında olumsuz ek (Alfa privatif), mazon=göğüs; eşdeğişle göğsü yok, göğsünü kesmiş olan manasındadır. Oysa ilkçağ sanatçılarının onları tasvir eden eserlerinde hiç de böyle bir görüntü olmaması bu savı yalanlamaktadır. Bu nedenle kimi araştırmacılar "A" harfinin Alfa prefix (yani arttırıcı değerde) kullanıldığını savunmuşlar; bu nedenle isimlerinin geniş ve güçlü göğüslü anlamına geldiğini öne sürmüşlerdir. Zaten Anadolu'da yaygın olarak tapılmakta olan Ana Tanrıça Kible'nin günümüze değin yansımış heykelleri de (Efes müzesindekiler görülmeğe değerdir) birden fazla göğüslüdür ve bu göğüsler besleyicilik, büyütmek için karşılıksız vericilik (süt veren anne göğüslerinde olduğu gibi) anlamındadır.

İsim kökenleri ile ilgili bir başka teori ise Amazon kelimesinin "maza" hecesi eski Kafkas dilinde "ay" anlamına geldiğinden taptıkları ay tanrıçası ile ilintili olduğudur.

Ok ve yay en sıklıkla baş vurdukları savaş aletidir Amazonların. Bunun yanında mızrak, kargı ve kılıç da kullanırlar, başlarına ise miğfer giyerlerdi. Amazonların en meşhur savaş aleti ise günümüzde onların simgesi haline gelmiş olan Labris, yani çift yüzlü balta idi. Aslında bu Labris'i anlatma işi uzun; çünkü Labris'in kökeni araştırmacılar tarafından incelenip böylelikle kimi teoriler kanıtlanmağa çalışılıyor. Biz ise sadece onun Hititlerde yaygın bir şekilde görüldüğünü, bir diğer benzersiz anaerkil uygarlık olan Giritlilerce de kullanıldığını, fakat sözcüğün Girit dilinden olmayıp, Anadolu krallıklarından Lydia ve Karia lisanından geldiğini, Etrüsklere dek taşındığını söyleyerek konuyu geçelim.

Bu savaşçı kadınların bir diğer önemli özelliği de yaya olduğu kadar at üzerinde de savaşmalarıydı. Buna özellik diyorum, çünkü o zamana dek at sadece arabaya koşularak kullanılmaktaydı. Yunan dünyasında atları binek hayvanı olarak kullanmanın ise Anadolu uygarlıklarının, özellikle de Amazonların bir buluşu olduğu söylenir. Hatta "centaur" (at adamlar) mitosunun Amazonları at üzerinde ilk görerek onları farklı bir canlı zanneden Yunanlılardan kaynaklandığı yazar bazı mitoloji kitaplarında.

Amazonların kendilerine özgü olan ikinci silahları ise Pelta, yani yarımay şeklindeki bir kalkandı. Pelta'nın modelinin -aynı isimlerinin etimoloji teorilerinde olduğu gibi- taptıkları Ay tanrıçasından geldiği de söylenmekte.

Amazonların güçlerinin kaynağı olduğunu söylediğimiz Ana Tanrıça aslında bir ay tanrıçasıydı. Çeşitli zamanlarda çeşitli isimler alsa da temelde hep "ay"ın astrolojik niteliklerini yansıtan bir tanrıçaydı bu. Annelik, besleme, doğum, kadınlık, hisler, sevgi, vericilik, bereket vb. onun nitelikleriydi. Bu tanrıça önceleri Kibele olarak adlandırılırken, giderek Artemis'in ismini aldı. Ama asla Yunan pantheonundaki Artemis değildi Anadolulu Ana Tanrıça; çünkü ataerkil Yunan dininden gelen Artemis bakire olduğu halde, Ana Tanrıça doğurganlığı temsil ederdi. Zaten Amazonların aslında hiçde erkek gibi olmadıkları; bilakis -farklı ve alışılmadık da olsa- dişiliklerinden bir şey kaybetmedikleri taptıkları tanrıçadan da bellidir kanımca. Burada dişilik ile seksilik sözcüklerini karıştırmamak gerekir. Evet, belki de klasik anlamda kadınlar değillerdir, ama onların da her kadın gibi süs eşyası kullandıkları hakkında bazı bilgiler de bulunmakta. Bu konuda işte bir kanıt daha: İçlerinde analık eğilimi olmasa, yanlarında alıkoydukları kız çocuklarını nasıl yetiştirirlerdi? Bunlara ek olarak bence giyimleri de asla erkeğe benzemediklerinin ispat etmektedir. Onlar hiçbir zaman Amerikan filmlerindeki gibi erkeksi kıyafetler ile yaşamadılar. Bilakis savaşırken bile kısa yada uzun etek giyerlerdi. Antikçağ sanatçıları tarafından genelde sağ omuzdan inen, belden geniş bir kemer ile bağlı, kısa bir gömlek ile tasvir edilmişlerdir.

Yunan tanrılarının tümüne düşmandılar. Zaman zaman babaları olan Ares'e de taptıkları söylense de, bu konuda kesin bir kanıt asla bulunamamıştır. Oysa Ana Tanrıça'nın müritleri olduklarının öyle çok kanıtı vardır ki... Örneğin Artemission... Efes'deki dünyanın yedi harikasından biri sayılan ünlü Artemis tapınağı yani... Hani günümüzde İngilizlerin kaparozlayıp British Museum'a taşıdıkları, ülkemizde sadece bir sütun bıraktıkları Artemission... Dünyanın yedinci harikasının yerine, Türk halkının "İngiliz çukuru" diye adlandırdığı bataklığın kaldığı Artemission... İşte adı anılan görkemli mabedin ilk halini Amazonların yaptığını söylemiştir Pausanias. Onların bu ilk tapınakta Tanrıçaya kurbanlar sunduklarını da anlatmıştır. Ünlü yazarın anlattığına göre zaman içinde inşa edilen muhteşem mabette, Amazonlara saygı olarak bir Amazon anıtı vardı. Buradaki heykelleri de ilkçağın en ünlü heykeltıraşları yontmuştu.

Pausaias Amazonların dini hakkında çok bilgi vermiştir. Örneğin Ana Tanrıça'nın ilk rahibeleri olan savaşçı kadınları anlatırken onlara bir çeşit arı olan Melissa dendiğinden de söz etmiştir. Bu arada Ana Tanrıça'nın çok göğüslü heykelini hatırlayın. Göğüs dediğim bu çıkıntıların ne olduğunu tam olarak bilinemediğini de hemen söyleyeyim. Bu konuda teori çok. Kimi araştırmacı göğüs diyor, kimisi bal peteği. Peki, rahibe- Amazonlara bir çeşit arı adı verilmesi bu çıkıntıların niteliğini açıklamıyor mu sizce de? Bir dipnot düşeyim: Bal ve arıcılık antikçağ Anadolu'sunda çok yaygındı. Eski pagan tanrılar (örneğin penis tanrı Priapos) hep blı yönetirlerdi. Balın cinsel güç ve yaşam vericiliği de anlamlı bence.

Pausanias'ın anlattığına göre dinsel törenleri Hippo adını alan baş rahibe yönetirmiş. Savaşçı kadınlar Ana Tanrıça heykelinin çevresinde silahlarla dans ederler, ardından da koro oluşturup şarkı söylerlermiş. Zaten bu dans bölümünden İskenderiyeli şair Kallimakhos da söz etmiş. Yazdığına göre Amazonlar Artemission'un ilk halinde, tanrıçaya diktikleri heykelin çevresinde silahlar ile dans yaparlarmış. Öyle bir dansmış ki bu, birbirine vuran kalkanların sesi ta Sardes'den (Manisa) duyulurmuş.

DEVAMI

3000 Yılın Sırları adlı kitabımda yer alan konular: Tanrılar Kan İstiyor İslam'da Kurban Hz. İbrahim Yakılan Kitaplar - I Yakılan Kitaplar - II Antik Eşcinsellik Olympos ve Cennet Feminist Mitoloji Amazonlar Aşk Tanrıçası Şeytan Son Titanomakhia Anadoludaki Cehennem Kapıları Troia ve Kenti Yıkan Arabalı Tanrılar Troia Tanrıları ve Kitab-ı Mukaddes'in Rab'ı Göğe Çekilen Peygamberler Mavi Sakal Karanlıklar Prensi ya da Tanrısı İsim Kaderdir Dünyanın Burcu Geçmiş Dönemler Uranus Chiron Kova Burcu Kova Burcu Çağı Kova Burcu Çağı ve Eşcinsellik Sonuç Gelişme Kıyamet Zamanlama Geçmişte Yok Edilen Kavimler Yunan Mitolojisindeki Son Atlantis Nuh Peygamber Ad Kavmi Semud Kavmi Medyen Kavmi Sodom Kavmi Sonsöz Kitaba Bak!

TÜRKÇE KAYNAKLAR:

Mitoloji Sözlüğü - Farnend Comte (Zed yayınları) Büyük Cinsel Ansiklopedi - Lynn Barber (Göl yayınları) Antik Mitolojide Kim Kimdir? - Gerhard Fink (kabalcı) Tanrıların Vatanı Anadolu - C. W. Ceram (Remzi kitabevi) Meydan Larousse Tanrıarın Maskeleri - Joseph Campbell (İmge kitabevi) Mitoloji Sözlüğü - Pierre Grimal (Sosyal yayınlar) Anadolu Mitolojisi - Derman Bayladı (Say yayınları) Tanrıların Öyküsü - Derman Bayladı (Say yayınları) Yunan Mitolojisi - Tahsin Kozanoğlu (Mitologya yayınları)

Klasik Mitoloji - Şefik Can (İnklap yayınları) Dünya İnançları Sözlüğü - Orhan Hançerlioğlu (Remzi kitab.) Mitoloji Sözlüğü - Azra Erhat (Remzi kitabevi) Ana Tanrıçalar Diyarı Anadolu - Reşit Ergener (Yalçın yayın.) Anadolu Tanrıları - Halikarnas Balıkçısı (Bilgi yayınevi) Anadolu Efsaneleri - Halikarnas Balıkçısı (Bilgi yayınevi) Anadolu'nun Sesi - Halikarnas Balıkçısı (Bilgi yayınevi) Pausanias IX-31 Ovidius Metamorfozlar IX- 347